Verklaren aan Mr. Big: verdachte

In 2019 zijn twee geruchtmakende zaken door de Hoge Raad behandeld waarin de zogeheten Mr. Big methode is gebruikt. In de onderzoeksmethode Mr. Big ligt de nadruk op het verkrijgen van een bekennende verklaring van een verdachte van een strafzaak. Voordat de bekennende verklaring is afgelegd, is er sprake van een gebrek aan bewijs om tot een bewezenverklaring te komen. Tijdens de Mr. Big-operatie wordt er door een aantal undercoveragenten geïnfiltreerd in het leven van de verdachte. Hierbij wordt gebruikgemaakt van een gefingeerde criminele organisatie. De verdachte wordt door de undercoveragenten betrokken  bij de activiteiten van deze organisatie. Uiteindelijk ontmoet de verdachte het hoofd van de organisatie, Mr. Big. De verdachte moet tegenover Mr. Big een bekennende verklaring afleggen om financiële voordelen te genieten en om onderdeel te worden van de zogenaamde criminele organisatie. Nadat de bekennende verklaring is afgelegd wordt de criminele organisatie weer opgedoekt.

 

Het grote gevaar van het gebruiken van deze methode is het risico dat de verdachte een valse verklaring aflegt. Vanwege de tijd en moeite die wordt gestopt in deze operatie zal zwaar worden getild aan de afgelegde bekennende verklaring. Er is dus een groot risico dat de verdachte een valse bekentenis aflegt omdat hij onderdeel wil worden van de criminele organisatie en vervolgens op grond van deze verklaring onterecht wordt veroordeeld.

 

In de Postbank-zaak [ECLI:NL:HR:2019:1983] en de Kaatsheuvel-zaak [ECLI:NL:HR:2019:1982] heeft de Hoge Raad een kader ontwikkeld aan de hand waarvan kan worden beoordeeld of het gebruik van de Mr. Big-methode de verklaringsvrijheid van een verdachte aantast. De vraag of de verklaringsvrijheid wordt aangetast is van belang omdat de verdachte zich in een situatie verkeert waar de waarborgen van een normale verhoorsituatie niet gelden. Om te beoordelen of de verklaringsvrijheid van de verdachte is aangetast moet worden gekeken naar de concrete omstandigheden van het geval. Opvallend is dat er wel omstandigheden zijn waaronder het gebruik van de Mr. Big-methode is toegestaan. Dit terwijl het gebruik van deze methode inherent gepaard gaat met grote misleiding van de verdachte.